lišānum akkadītum
Babil ve Asur'un dili. Yakın Doğu'nun yüzyıllarca diplomatik ortak diliydi.
| Çağ | MÖ 2500 – MS 100 |
|---|---|
| Dil ailesi | Sami |
| Bölge | Mezopotamya |
| Durum | çözüldü |
| Yazı | Çivi Yazısı (Sumer-Akad) |
| Kelime | Anlamı | Not |
|---|---|---|
| ilu | tanrı | |
| iltu | tanrıça | |
| sarru | kral | šarru |
| sarratu | kraliçe | šarratu |
| belu | efendi, bey, sahip | bēlu |
| beltu | hanım, hanımefendi | bēltu |
| awilu | adam, insan, hür kişi | awīlu / amēlu |
| sinnistu | kadın | sinništu |
| bitu | ev | bītu |
| alu | şehir | ālu |
| matu | ülke, toprak | mātu |
| samu | gök, gökyüzü | šamû |
| ersetu | yer, toprak, yeraltı | erṣetu |
| mu | su | mû |
| naru | nehir, ırmak | nāru |
| samsu | güneş | šamšu; Šamaš güneş tanrısı |
| warhu | ay (takvim) | warḫu |
| kakkabu | yıldız | |
| umu | gün | ūmu |
| musu | gece | mūšu |
| sattu | yıl | šattu |
| rabu | büyük, yüce | rabû |
| sehru | küçük | ṣeḫru |
| damqu | iyi, güzel | |
| lemnu | kötü | |
| resu | baş | rēšu |
| inu | göz | īnu |
| pu | ağız | pû |
| qatu | el | qātu |
| sepu | ayak | šēpu |
| libbu | kalp, yürek, iç | |
| napistu | can, yaşam, nefes | napištu |
| mutu | ölüm | mūtu |
| balatu | yaşam, yaşamak | balāṭu |
| awatu | söz, kelime, mesele | awātu / amātu |
| lisanu | dil | lišānu |
| tuppu | tablet | ṭuppu |
| tupsarru | kâtip | ṭupšarru |
| sumu | ad, isim | šumu |
| ummu | anne | |
| abu | baba | |
| maru | oğul | māru |
| martu | kız evlat | mārtu |
| ahu | erkek kardeş | aḫu |
| ahatu | kız kardeş | aḫātu |
| assatu | karı, eş | aššatu |
| kalbu | köpek | |
| alpu | öküz | |
| immeru | koyun | |
| imeru | eşek | imēru |
| sisu | at | sīsû |
| issuru | kuş | iṣṣūru |
| nunu | balık | nūnu |
| isu | ağaç, odun | iṣu |
| kaspu | gümüş, para | |
| hurasu | altın | ḫurāṣu |
| abnu | taş | |
| isatu | ateş | išātu |
| saru | rüzgâr | šāru |
| akalu | ekmek, yiyecek | |
| sikaru | bira | šikaru |
| karanu | şarap | karānu |
| samnu | yağ | šamnu |
| sulmu | barış, esenlik, selam | šulmu; İbranice šalom ile akraba |
| dinu | hüküm, dava | dīnu |
| sabu | asker, ordu | ṣābu |
| wardu | köle, kul | ardu |
| alaku | gitmek | alāku |
| nadanu | vermek | nadānu |
| lequ | almak | leqû |
| qabu | söylemek, demek | qabû |
| amaru | görmek | amāru |
| semu | duymak, işitmek | šemû |
| epesu | yapmak, etmek | epēšu |
| banu | inşa etmek, yaratmak | banû |
| ramu | sevmek | râmu |
| idu | bilmek | idû |
| anaku | ben | anāku |
| atta | sen | attā |
| su | o | šū |
| isten | bir, 1 | ištēn |
| sina | iki, 2 | šina |
| salasu | üç, 3 | šalāšu |
| erbe | dört, 4 | erbe / arba'u |
| hamsu | beş, 5 | ḫamšu |
| sessu | altı, 6 | šeššu |
| sebe | yedi, 7 | sebe |
| samane | sekiz, 8 | samāne |
| tise | dokuz, 9 | tiše |
| eseru | on, 10 | ešru |
| meat | yüz, 100 | me'at |
| lim | bin, 1000 | līm |
| pesu | beyaz | peṣû |
| salmu | siyah | ṣalmu · 'ṣalmāt qaqqadi' = kara başlılar, yani insanlar |
| warqu | yeşil, sarı | warqu |
| uqnu | lacivert taşı, lapis | uqnû |
| tamtu | deniz | tâmtu |
| sadu | dağ | šadû |
| seru | bozkır, kır | ṣēru |
| eqlu | tarla | |
| kiru | bahçe | kirû |
| harranu | yol, sefer, kervan | ḫarrānu |
| suqu | sokak, çarşı | sūqu |
| duru | sur, kale | dūru |
| ekallu | saray | Sumerce é-gal 'büyük ev'den; İbranice hekhal, Türkçe 'kale' akrabası |
| bitu_ili | tapınak | bīt ili 'tanrı evi' |
| sukkallu | vezir, elçi | sukkallu |
| rabianu | belediye başkanı | rabiānu |
| dayyanu | yargıç | dayyānu |
| tamkaru | tüccar | tamkāru |
| re'u | çoban | rē'û · kral unvanı |
| asu | hekim | asû |
| baru | falcı, kâhin | bārû |
| asipu | büyücü rahip | āšipu |
| ummanu | usta, bilgin | ummânu |
| narkabtu | savaş arabası | |
| kakku | silah | |
| patru | hançer, kılıç | |
| qastu | yay | qaštu |
| elippu | gemi | |
| subatu | giysi | ṣubātu |
| se'u | arpa | še'u |
| suluppu | hurma | suluppu |
| narum | dikilitaş, stel | narû · Hammurabi yasaları bir narû üstündedir |
| kittu | doğruluk, gerçek | kittu |
| misaru | adalet, doğru düzen | mīšaru · krallar tahta çıkınca mīšaru ilan ederdi |
| simtu | kader, pay | šīmtu |
| puluhtu | dehşet, ilahi korku | puluḫtu |
| melammu | ilahi görkem, parıltı | melammu · tanrı ve kralların üstündeki ürkütücü ışıma |
| nemequ | bilgelik | nēmequ |
| sibutu | dilek, istek | ṣibûtu |
| hadu | sevinç | ḫadû |
| nissatu | keder, yas | nissatu |
| suttu | rüya | šuttu |
| ikribu | dua | |
| niqu | kurban, sunu | nīqu |
| akalu2 | yemek | akālu |
| satu | içmek | šatû |
| salalu | uyumak | ṣalālu |
| wasabu | oturmak, yerleşmek | wašābu |
| izuzzu | durmak | |
| erebu | girmek | erēbu · akşam 'erēb šamši' güneşin girişi |
| wasu | çıkmak | waṣû |
| sabatu | tutmak, yakalamak | ṣabātu |
| maharu | karşılamak, kabul etmek | maḫāru |
| saparu | yazmak, göndermek | šapāru |
| palahu | korkmak, saygı duymak | palāḫu |
| sakanu | koymak, yerleştirmek | šakānu |
| kasadu | ulaşmak, fethetmek | kašādu |
| daku | öldürmek | dâku |
| balatu2 | yaşamak, iyileşmek | balāṭu |
| marduk | Marduk | Babil'in baş tanrısı; Enuma Eliş'in kahramanı |
| istar | İştar | Aşk ve savaş tanrıçası; Sumer İnanna'sı |
| samas | Şamaş | Šamaš · Güneş ve adalet tanrısı; Hammurabi yasalarını o verir |
| sin | Sin | Ay tanrısı |
| adad | Adad | Fırtına tanrısı |
| nergal | Nergal | Ölüler diyarı ve veba tanrısı |
| ereskigal | Ereşkigal | Ereškigal · Yeraltı dünyasının kraliçesi |
| tiamat | Tiamat | Tuzlu su ve kaosun ejderhası; Marduk onu öldürüp evreni yapar |
| enumaelis | Enuma Eliş | Babil yaratılış destanı: 'Yukarıda gök adlandırılmamışken…' |
MÖ 2500 – MS 100 döneminde.
Çivi Yazısı (Sumer-Akad) ile yazılır.
Sami.