RENISET English

Sumerce

𒅴𒂠 eme-gir

Dünyanın yazıya geçirilen ilk dili. Hiçbir bilinen dille akraba değil.

ÇağMÖ 3200 – MÖ 100
Dil ailesiİzole (akrabası yok)
BölgeGüney Mezopotamya
Durumçözüldü
YazıÇivi Yazısı (Sumer-Akad)

Sözlükten

KelimeAnlamıNot
dingirtanrı, ilah𒀭 işareti; tanrı adlarının önüne belirleyici olarak konur
angök, gökyüzüAn: gök tanrısı
kiyer, toprak
lugalkrallu 'adam' + gal 'büyük' = büyük adam
luadam, kişi
munuskadın
ninhanım, kraliçe, hanımefendi
enbey, başrahip
ensivali, şehir beyi
eev, tapınaké
kurdağ, yabancı ülke, ölüler diyarı
kalamülke, Sumer ülkesi
uruşehir
asu
idırmak, nehiríd
utugüneş, Güneş tanrısı
itiay (takvim)
mulyıldız
udgün, gündüz
gigecegi6
muyıl, ad, isim
galbüyük, yüce
turküçük
dugiyi, tatlı, güzeldùg
hulkötü, fena
sagbaş, kafa
igigöz, yüz, ön
kaağız
suelšu
girayakĝìri
sakalp, iç, ortašà
tiyaşam, kaburga, okSumer sözcük oyununun kaynağı
usölmek, ölüúš
namkader, yazgı
meilahi güç, düzenSumer dininin temel kavramı
inimsöz, kelime
dubtablet, kil tablet
dubsarkâtip, yazıcıdub-sar 'tablet yazan'
edubbaokul, tablet evié-dub-ba-a
amaanne
adbabaa-a
dumuçocuk, oğul, evlat
seskardeş, erkek kardeşšeš
dameş
nindaekmek
kasbirakaš
gestinşarap, üzümĝeštin
gudöküz, boğa
udukoyun
anseeşekanše
urköpek, yırtıcı
musenkuşmušen
kubalıkku6
gisağaç, odunĝiš
kuggümüş, saf, kutsalkù
guskinaltınguškin
urudbakır
zabartunç, bronz
nataşna4
imkil, rüzgâr, fırtına
iziateş
zubilmek
gingitmekĝen
gubdurmak, dikilmek
tusoturmaktuš
duinşa etmek, yapmak
silimsağlık, esenlik, barış
dihüküm, dava
aradköle, hizmetkâr
gemecariye, kadın köle
nigşey, nesneníĝ
kiengiSumerki-en-gi: Sumerlilerin kendi ülkelerine verdiği ad
eriduEriduSumer mitolojisinde ilk şehir
unugUrukGılgamış'ın şehri
disbir, 1diš · dikey tek kama
miniki, 2
esüç, 3eš
limmudört, 4
iabeş, 5
asaltı, 6àš
iminyedi, 7
ussusekiz, 8
ilimmudokuz, 9
uon, 10u; açılı kama
gesaltmış, 60ĝeš · sayı sisteminin temel birimi
sar3600, büyük sayıšár · 60×60; aynı zamanda 'bahçe'
babbarbeyaz, parlak
gigsiyah, karagi6 · 'gece' ile aynı işaret
sigyeşil, sarı, soluksig7
zaginlacivert, lapis mavisiza-gìn · lapis lazuli rengi
abdenizab
hursagdağ silsilesiḫur-saĝ
edinbozkır, step, ovaTevrat'taki 'Aden' ile ilişkilendirilir
gantarlagán
kiribahçe, meyvelikĝiškiri6
id2kanale
kaskalyol, sefer
abzutatlı su okyanusu, AbzuEnki'nin yeraltı suyu diyarı
sig4kerpiç, tuğlaMezopotamya mimarisinin temeli
eannaEannaé-an-na 'gök evi' · Uruk'taki İnanna tapınağı
zigguratzigurat, basamaklı tapınaku6-nir
sangarahip, tapınak yöneticisi
gudugrahipgudu4
nindingirrahibenin-dingir 'tanrı hanımı'
siskurdua, sunu
namtarkader, Namtarnam-tar 'kader kesen' · ölüm cini
kiuryeraltı dünyasıkur-nu-gi4-a 'dönüşü olmayan ülke'
ugulaustabaşı, amir
nubandamüfettişnu-banda3
engarçiftçi
sipadçobansipad · krallar kendilerini böyle anardı
simugdemirci
nagarmarangoz
damgartüccardam-gàr
lukurrahibe, kral eşi
ukubihalk, toplulukukken 'meclis'
gigirsavaş arabasıĝišgigir
magemi, kayıkĝišmá
giszusilahĝištukul
balagdavul, lir
tuggiysi, kumaştúg
kusderikuš
iyağì
lalballàl
searpa, tahılše · Sumer ekonomisinin para birimi
guketen, ipgu
gu7yemek
nagiçmek
tumgetirmek, taşımak
sumvermek
ti2almak, yaklaşmak
padbulmak, seçmek
arövmekár
sig10koymak, yerleştirmek
badaçmak
gazöldürmek, ezmek
hul2sevinmek
irağlamakér
nig2gigtabu, yasakníĝ-gig
namtilyaşamnam-til3
nigsisaadalet, doğrulukníĝ-si-sá · Ur-Nammu yasalarının anahtarı
sudursonsuzluk, uzak geleceksu3-ud
gestugakıl, kulak, anlayışĝeštug2 · Sumerce'de akıl kulaktadır
sumer_gilgamesGılgamışBilgamesh · Uruk kralı, dünyanın ilk destan kahramanı
inannaİnannaAşk ve savaş tanrıçası; Akadça İştar
enlilEnlilHava ve fırtına tanrısı, panteonun başı
enkiEnkiBilgelik ve tatlı su tanrısı
nannaNannaAy tanrısı; Akadça Sin

Sık sorulanlar

Sumerce ne zaman konuşuldu?

MÖ 3200 – MÖ 100 döneminde.

Sumerce hangi yazıyla yazılır?

Çivi Yazısı (Sumer-Akad) ile yazılır.

Sumerce hangi dil ailesinden?

İzole (akrabası yok).