لسان عثمانى lisân-ı Osmânî
Türkçe dilbilgisi üzerine Arapça ve Farsça sözcük katmanı. Arap harfleriyle yazılırdı; Türkçe ünlüler çoğu kez gösterilmediği için aynı yazım birkaç okunuşa gelebilirdi. 1928 Harf Devrimi'yle Latin alfabesine geçildi.
| Çağ | MS 1299 – 1928 |
|---|---|
| Dil ailesi | Türk (Arapça-Farsça katmanlı) |
| Bölge | Osmanlı İmparatorluğu |
| Durum | çözüldü |
| Yazı | Osmanlıca (Arap harfli) |
| Ayrıca şu yazıyla da yazılır | Latin Alfabesi |
| Kelime | Anlamı | Not |
|---|---|---|
| allah | Allah, Tanrı | الله |
| hak | Hak, gerçek, Tanrı | حق |
| peygamber | peygamber | پیغمبر · Farsçadan |
| melek | melek | ملك |
| cennet | cennet | جنت |
| padişah | padişah, hükümdar | پادشاه · Farsça 'pâd-şâh' |
| sultan | sultan | سلطان |
| sadrazam | sadrazam, başvezir | صدر اعظم |
| vezir | vezir | وزیر |
| paşa | paşa | پاشا |
| kadı | kadı, yargıç | قاضی |
| divan | divan, meclis, şiir derlemesi | دیوان |
| ferman | ferman, buyruk | فرمان |
| tuğra | tuğra | طغرا · padişahın imzası |
| kanun | kanun, yasa | قانون · Yunanca 'kanon'dan |
| devlet | devlet | دولت |
| vatan | vatan, yurt | وطن |
| millet | millet, halk | ملت |
| ordu | ordu | اوردو · Türkçe kökenli, Avrupa dillerine 'horde' olarak geçti |
| asker | asker | عسكر |
| harp | savaş | حرب |
| sulh | barış | صلح |
| fetih | fetih, zafer | فتح |
| şehit | şehit | شهید |
| gazi | gazi | غازی |
| medrese | medrese, okul | مدرسه |
| mektep | mektep, okul | مكتب |
| cami | cami, tapınak | جامع |
| kitap | kitap | كتاب |
| kalem | kalem | قلم |
| hat | hat, güzel yazı | خط · Osmanlı'nın en saygın sanatı |
| ilim | ilim, bilgi | علم |
| hikmet | hikmet, bilgelik | حكمت |
| akıl | akıl | عقل |
| tarih | tarih | تاریخ |
| şiir | şiir | شعر |
| gazel | gazel | غزل · Divan şiirinin ana biçimi |
| şair | şair, ozan | شاعر |
| aşk | aşk, sevgi | عشق |
| gönül | gönül, kalp | كوڭل · Türkçe kökenli |
| can | can, ruh | جان · Farsçadan |
| yar | sevgili, dost | یار |
| hüzün | hüzün, keder | حزن |
| hasret | hasret, özlem | حسرت |
| gül | gül, çiçek | كل · Divan şiirinin başlıca imgesi |
| bülbül | bülbül, kuş | بلبل · güle âşık olan kuş |
| bahar | bahar, ilkbahar | بهار |
| şarap | şarap | شراب |
| meyhane | meyhane | میخانه |
| felek | felek, kader, gökler | فلك |
| kader | kader, yazgı | قدر |
| baht | baht, talih | بخت |
| cihan | cihan, dünya | جهان |
| âlem | âlem, evren, dünya | عالم |
| nur | nur, ışık | نور |
| adalet | adalet | عدالت |
| merhamet | merhamet | مرحمت |
| hürriyet | hürriyet, özgürlük | حریت · Tanzimat'ın anahtar kavramı |
| şems | güneş | شمس |
| kamer | ay | قمر |
| necm | yıldız | نجم |
| bahr | deniz | بحر |
| cebel | dağ | جبل |
| semâ | gök, gökyüzü | سما |
| nar | ateş | نار |
| turab | toprak | تراب |
| hane | ev, hane | خانه |
| şehir | şehir | شهر |
| istanbul | İstanbul | استانبول · Dersaadet, Âsitâne de denirdi |
MS 1299 – 1928 döneminde.
Osmanlıca (Arap harfli) ile yazılır.
Türk (Arapça-Farsça katmanlı).