türk bitig
The first written records of Turkic: the Orkhon Inscriptions (Kul Tigin, Bilge Kagan, Tonyukuk). Deciphered by Vilhelm Thomsen in 1893.
| Era | 600 CE - 1000 CE |
|---|---|
| Language family | Turkic |
| Region | Mongolia, Siberia, Central Asia |
| Status | deciphered |
| Script | Old Turkic / Orkhon |
| Also written in | Yenisei (Old Turkic), Old Uyghur |
| Word | Meaning |
|---|---|
| teŋri | god, sky, heaven |
| kagan | khagan, emperor |
| katun | khatun, queen |
| tigin | prince |
| beg | lord, noble |
| il | realm, state |
| bodun | people, nation |
| kişi | person, human |
| er | man, warrior |
| urı | boy, son |
| kız | girl, daughter |
| oğlan | son, child |
| kang | father |
| ög | mother |
| yer | earth, land |
| sub | water |
| kök | sky, blue |
| kün | day, sun |
| ay | moon, month |
| yultuz | star |
| yıl | year |
| uluğ | great, big |
| kiçig | small |
| edgü | good |
| yablak | bad, evil |
| baş | head |
| köz | eye |
| ağız | mouth |
| elig | hand |
| adak | foot |
| yürek | heart |
| tirig | alive, living |
| ölüm | death |
| söz | word |
| bitig | inscription, writing, book |
| beŋgü | eternal |
| taş | stone |
| balık | city, fortress |
| ordu | army camp, royal court |
| sü | army |
| yağı | enemy |
| at | horse, name |
| it | dog |
| böri | wolf |
| koy | sheep |
| altun | gold |
| kümüş | silver |
| temir | iron |
| ot | fire, grass |
| yel | wind |
| aş | food |
| bar | to go |
| kel | to come |
| ay2 | to say |
| bil | to know |
| ber | to give |
| al | to take |
| öl | to die |
| tik | to erect |
| türk | Turk |
| oguz | Oghuz |
| tabgaç | China, Chinese |
| Ötüken | Otuken |
| bir | one |
| eki | two |
| üç | three |
| tört | four |
| beş | five |
| altı | six |
| yeti | seven |
| sekiz | eight |
| tokuz | nine |
| on | ten |
| yigirmi | twenty |
| yüz | hundred |
| biŋ | thousand |
| tümen | ten thousand, myriad |
| ak | white |
| kara | black |
| kızıl | red |
| yaşıl | green |
| sarıg | yellow |
| boz | grey |
| ala | pied, dappled |
| ilgerü | forward, east |
| kurıgaru | backward, west |
| birgerü | right, south |
| yırgaru | left, north |
| öd | time |
| yay | summer |
| kış | winter |
| taŋ | dawn |
| tün | night |
| bugün | today |
| şad | shad, princely title |
| yabgu | yabgu |
| tarkan | tarkhan |
| buyruk | minister, command |
| çerig | soldier, army |
| süŋüg | spear |
| ya | bow |
| ok | arrow |
| kılıç | sword |
| yarık | armour |
| tug | standard, banner |
| urtı | struck, fought |
| süle | to campaign |
| yorı | to march |
| ev | house, tent |
| kapıg | gate, pass |
| yol | road |
| köl | lake |
| ögüz | river |
| tag | mountain |
| kum | sand, desert |
| yış | forested mountain |
| aşnu | before |
| ilk | first |
| kend | town |
| sıgun | deer |
| yılkı | herd, livestock |
| ingek | cow |
| kuş | bird |
| balık2 | fish |
| agı | silk, treasure |
| küç | strength |
| küŋ | female slave |
| kul | slave |
| törü | law, custom, order |
| kut | divine fortune, mandate |
| ülüg | share, lot |
| küŋedgü | goodness |
| yaŋ | manner, way |
| sab | word, message |
| ayıt | to ask |
| eşid | to hear |
| kör | to see |
| yaz | to write, to inscribe |
| ye | to eat |
| iç | to drink |
| tiril | to come to life, to gather |
| ölür | to kill |
| bulgan | to be in turmoil |
| kültigin | Kul Tigin |
| bilge | wise |
| tonyukuk | Tonyukuk |
| kırkız | Kyrgyz |
| türgiş | Turgesh |
| sogdak | Sogdian |
| tatabı | Tatabi |
600 CE - 1000 CE.
Old Turkic / Orkhon.
Turkic.